ضمن تبریک فراوان به شما به مناسبت اتمام درمان ارتودنسی، امیدواریم از نتیجه زیبایی به دست آمده رضایت داشته باشید.

حفظ نتایج به دست آمده بسیار مهم است و مسئولیت آن مستقیما بر عهده خود شما می باشد. هرگونه کوتاهی در رعایت راهنمایی های ذکر شده می تواند باعث برگشت دندان ها به وضعیت نامرتب قبلی شود.

این مرحله از درمان اصطلاحا نگهداری (retention) نامیده می شود و به دستگاه هایی که برای این منظور استفاده می شوند نگهدارنده (retainer) گفته می شود.

نگهدارنده ثابت (Fixed)

نگهدارنده ثابت به سیمی گفته می شوند که از پشت به دندان ها چسبانده می شود. این نوع نگهدارنده معمولا برای مدت زمان طولانی باید پشت دندان ها بماند و در صورت رعایت بهداشت خوب، هیچ مشکلی به وجود نمی آورند. باید از خوردن غذاهای بسیار سفت و میوه های هسته دار که ممکن است باعث جدا شدن چسب شود، خودداری کرد.

بهداشت نگهدارنده ثابت

اطراف نگهدارنده ثابت باید به خوبی توسط مسواک تمیز شود. برای تمیز کردن زیر سیم نگهدارنده باید از نخ دندان ارتودنسی و یا مسواک بین دندانی باریک (در صورتی که بدون فشار زیاد وارد می شود) استفاده کرد.

 نگهدارنده ثابت چه مدت باید پشت دندان ها بماند؟

معمولا نگهدارنده ثابت باید برای مدت بسیار طولانی پشت دندان ها باقی بماند. در صورت برداشته شده بعد از هر زمانی، ممکن است دندان ها مجددا تا حدی نامرتب شوند. در صورتی که چسب آن ها جدا شود یا شل شوند، باید در اسرع وقت جهت چسباندن مجدد مراجعه کنید.

چرا نگهدارنده ثابت باید برای مدت طولانی پشت دندان ها بماند؟

دندان های انسان با افزایش سن به سمت نامرتب شدن می روند. حتی در افرادی که از ابتدا دندان های مرتبی داشته اند نیز ممکن است بعد از بیست یا سی سالگی دندان ها نامرتب شوند. نگهدارنده های ثابت تضمین می کنند که دندان ها برای همیشه مرتب باقی بمانند.

نگهدارنده متحرک

نگهدارنده متحرک به پلاک های ارتودنسی گفته می شود که به دندان ها متصل نیست و شما می توانید آن را خارج کنید. نگهدارنده های متحرک دو نوع می باشند. یک نوع آن شفاف است و تمام اطراف دندان ها را می پوشاند.

 نوع دیگر در پشت دندان ها پلاستیک رنگی و روی دندان ها سیم فلزی دارد. باید مراقب بود تا سیم ها تغییر شکل پیدا نکنند و برای خارج کردن این نوع نگهدارنده نباید سیم جلویی گرفته شود. خارج کردن آن از طریق سیم های پشتی می باشد.

 بهداشت نگهدارنده متحرک

برای تمیز کردن نگهدارنده های متحرک باید از یک مسواک نرم به همراه مایع ظرفشویی استفاده کرد. سپس باید به خوبی با آب شستشو داده شوند. خمیردندان موجب سایش این نوع نگهدارنده ها و جرم گرفتن آن ها می شود. لذا از خمیردندان برای تمیز کردن آن ها نباید استفاده کرد.

نگهدارنده متحرک چه مدت در روز باید استفاده شود؟

نگهدارنده های متحرک باید به صورت تمام وقت در شب و روز (یعنی 24 ساعته) استفاده شود و فقط زمان غذا خوردن و مسواک زدن از دهان خارج شود. بعد از یکسال باید وضعیت مجددا توسط ارتودنتیست کنترل شود و در صورت امکان به شما گفته می شود که می توانید فقط شب ها از نگهدارنده استفاده کنید. به هیچ عنوان خودسرانه مدت استفاده از نگهدارنده متحرک را کم نکنید.

نگهدارنده متحرک برای چه مدت باید استفاده شود؟

نگهدارنده های متحرک معمولا در کودکان تا سن بیست سالگی و در بزرگسالان به مدت 2 سال استفاده می شود. کاهش مدت استفاده از نگهدارنده متحرک بعد از یک سال و یا قطع استفاده از آن باید تحت نظر ارتودنتیست باشد.

پس از پایان درمان، شما باید همچنان به صورت منظم و دوره ای برای کنترل رایگان نگهدارنده ها، وضعیت بهداشت، پوسیدگی ها و مشکلات لثه مراجعه کنید. در این جلسات کوتاه مدت معمولا مشاوره های لازم به شما داده می شود و در صورتی که مشکلی در نگهدارنده ها وجود داشته باشد حل می شود.

مراجعه پس از پایان درمان

پس از پایان درمان و دریافت نگهدارنده ها باید بعد از یک ماه مجددا مراجعه کنید. اکثر مشکلات نگهدارنده ها در ماه اول مشخص می شود و ضروری است تا قبل از نامرتب شدن دندان ها، این موارد کنترل شوند. مراجعات بعدی برای کنترل نگهدارنده ها به صورت 6 ماهه می باشد. معمولا برای مراجعات دوره ای به شما وقت داده نمی شود و خود شما باید جهت گرفتن وقت اقدام کنید.

توجه کنید که بسیار مهم است که در صورت شل شدن یا شکستن چسب نگهدارنده های ثابت و یا شکستن یا گم شدن نگهدارنده های متحرک در اسرع وقت مراجعه کنید و منتظر رسیدن زمان کنترل دوره ای نباشید.

در صورت عدم مراجعه ممکن است دندان ها به سرعت جابجا شوند و مرتب کردن آن ها نیاز به درمان اضافی و هزینه های بیشتر داشته باشد.

تغییر رنگ دندان ها بعد از ارتودنسی

تغییر رنگ دندان ها بعد از درمان ارتودنسی می تواند به دلایل متفاوتی مثل پوسیدگی، باقی ماندن چسپ بر روی دندان ها و یا مشکل رنگ اولیه دندان ها باشد. برای کسب بهترین نتایج زیبایی بهتر است قبل از اقدام به درمان های زیبایی با ارتودنتیست مشورت کنید.

درمان ارتودنسی ثابت

ضمن تبریک به شما بابت شروع درمان ارتودنسی، خواهشمند است برای کسب بهترین نتیجه، تمامی موارد این بروشور رعایت شوند. در طی درمان ارتودنسی “براکت” ها با دقت بر روی دندان ها چسبانده می شود و تا آخر درمان باقی می مانند. سیم های ارتودنسی توسط کش به براکت ها متصل می شوند. کش ها می توانند به خواست بیمار رنگی باشند.

ناراحتی حین درمان

1- درد دندان پس از قرار دادن کش بین دندانی، براکت و سیم های ارتودنسی و پس از هر جلسه فعال سازی کاملا طبیعی بوده و پس از چند روز برطرف می شود. شدت درد در هر فرد متفاوت است. در صورت وجود درد غیرقابل تحمل می توان از مسکن ها مثل استامینوفن استفاده نمود.

2- لبه های تیز براکت ها و سیم های ارتودنسی ممکن است موجب آزردگی دهان و حتی ایجاد زخم شود. این رخداد خصوصا در روزهای ابتدایی درمان که هنوز بیمار به وجود براکت ها عادت نکرده است رخ می دهد. در صورت بروز ناراحتی بهتر است دهان به صورت مرتب با آب نمک رقیق یا دهانشویه شستشو داده شود. همچنین می توان از موم های ارتودنسی که مثل آدامس هستند استفاده کنید. موم ارتودنسی را می توانید از داروخانه تهیه، تکه ای از آن را جدا کنید و روی ناحیه مورد نظر قرار دهید.

3- لق شدن دندان ها طی درمان ارتودنسی طبیعی بوده و پس از پایان درمان برطرف می شود.

جلوگیری از جدا شدن براکت ها: راهنمای غذایی

براکت ها به گونه ای روی دندان چسبانده می شوند که در پایان درمان به راحتی جدا شوند و آسیبی به مینای دندان وارد نشود. لذا مهم است که در طول درمان ارتودنسی از خوردن غذاهایی با قوام سفت و سخت خودداری شود. در شرایط جدا شدن براکت ها (که اصطلاحا شکستن براکت گفته می شود) بیمار حس می کند که براکت شل شده است.

چسباندن مجدد براکت های جدا شده مستلزم پرداخت هزینه اضافی است. همچنین براکت های جدا شده ممکن است موجب عقب افتادن درمان تا چند ماه شوند.

غذاهایی که نباید طی دوره ارتودنسی ثابت خورده شوند:

جویدن یخ، نان برشته، ته دیگ، آبنبات، بلال، غذاهای چسبناک مثل گز و سوهان / میوه های هسته دار مثل زیتون، گوجه سبز، گیلاس و … (هسته آن ها باید قبل از خوردن جدا شود) / گاز زدن ساندویچ، سیب، هویج و … (میوه ها رنده شوند و ساندویچ به قطعات کوچکتر تقسیم شود) / خشکبار مثل پسته و فندق (پس از خرد یا آسیاب کردن مصرف شوند)

بهداشت دهان حین ارتودنسی ثابت

حین درمان ارتودنسی باید علاوه بر مسواک معمولی، مسواک ارتونسی (یا مسواک بین دندانی)، دهانشویه فلوراید و نخ دندان ارتودنسی از داروخانه تهیه شود.

تعداد دفعات مسواک زدن حداقل دوبار در روز می باشند که یکبار آن حتما باید قبل از خواب باشد. پیشنهاد می شود که بعد از مسواک زدن دهان شسته نشود و تنها محتویات دهان خارج شود تا فلوراید که برای جلوگیری از پوسیدگی ضروری است بر روی مینای دندان باقی بماند.

1- مسواک معمولی

مسواک معمولی و خمیردندان فلورایددار باید طی درمان نیز استفاده شوند. لازم است که تمامی سطوح همه دندان ها با دقت تمیز شوند. استفده از مسواک برقی می تواند برای برخی مفید باشد. الیاف مسواک باید به آرامی وارد شیار بین دندان و لثه شوند و آن ناحیه را تمیز کنند.

 2- مسواک بین دندانی (مسواک ارتودنسی)

مسواک بین دندانی با اندازه متوسط وسیله بسیار مفید و ضروری برای تمیز کردن نواحی زیر سیم و اطراف براکت است. باید هر چهار طرف تک تک براکت ها یعنی سمت راست، چپ، بالا پایین براکت ها (خصوصا ناحیه نزدیک به لثه) با دقت و به صورت حرکات رفت و برگشتی تمیز شوند. بعد از تخریب پرزهای سر مسواک (1-2 ماه) باید تعویض شود.

در صورت عدم استفاده منظم و دقیق از مسواک بین دندانی، اطراف براکت به سرعت پوسیده شده یا تغییر رنگ می دهند که پس از پایان درمان ارتودنسی موجب نارضایتی شده و ظاهری نامناسب خواهد داشت.

 3- نخ دندان

نخ دندان ارتودنسی (Super-Floss) برای تمیز کردن سطوح بین دندانی و همچنین تمیز کردن اطراف سیم به کار می رود. این نوع نخ دندان شامل سه قسمت است. یک بخش نازک سفت که برای عبور دادن نخ از زیر سیم می باشد. یک بخش ضخیم اسفنجی که برای تمیز کردن اطراف سیم و براکت استفاده می شود. و یک بخش نازک نرم که مشابه نخ دندان معمولی می باشد و باید به آرامی ناحیه بین دندان ها توسط آن تمیز شوند.

4- دهانشویه فلوراید

استفاده روزانه از دهانشویه حاوی فلوراید (05/0 %) به تمامی بیماران ارتودنسی پیشنهاد می شود. دهانشویه را معمولا باید یک دقیقه در دهان نگه داشت (در تماس با دندان ها) و سپس آن را بیرون ریخت. پس از استفاده از دهانشویه حداقل تا یک ساعت نباید چیزی خورده یا آشامیده شود. (به راهنمای ویژه هر دهانشویه توجه کنید)

توصیه شده است که دهانشویه بعد از مسواک مصرف نشود و در ساعتی از روز که مسواک زده نمی شود استفاده شود. به این ترتیب حداقل سه بار در روز (دو بار مسواک زدن و یکبار دهانشویه) فلوراید به دندان ها می رسد.

در قسمت بعدی به توضیحات مربوط به اقدامات درمانی بعد از اورتودنسی میپردازیم . برای خواندن مقاله اینجا کلیک کنید.

اکثر افراد درمان ارتودنسی به صورت سلیقه ای بوده و برای زیبایی و بهبود کیفیت زندگی انجام می شود. در نتیجه با توجه به سلیقه و خواست خودتان باید تصمیم به درمان بگیرید.

البته دو استثناء وجود دارد. در کودکانی که مشکلات فک دارند، یا نیاز به درمان های محدود متحرک و پیشگیری یا دندان نهفته دارند، تاکید داریم که این نوع درمان ها “باید” در اسرع وقت انجام شوند تا از مشکلات بزرگ آینده جلوگیری شود.

استثناء دیگر مواردی است که نامرتبی دندان ها باعث شده که دندان ها به خوبی قابل مسواک زدن نباشند یا مشکلات لثه ای ایجاد شده باشد. در این موارد نیز مرتب کردن دندان ها به نفع شما خواهد بود.

انواع درمان های ارتودنسی

ارتودنسی ثابت

در طی درمان ارتودنسی ثابت “براکت” ها بر روی دندان ها چسبانده می شوند و سیم های ارتودنسی توسط کش به براکت ها متصل می شوند و کم کم دندان ها را مرتب می کنند.

براکت های سرامیکی

براکت های سرامیکی به رنگ دندان هستند و کمتر جلب توجه می کنند. براکت های سرامیکی را می توان برای کل دندان ها یا فقط فک بالا تهیه کرد. البته تهیه آن ها یک تا دو میلیون تومان به هزینه درمان اضافه می کند و برای مشکلات پیچیده کارآیی کمتری نسبت به براکت های فلزی دارند.

ارتودنسی نامرئی

اگر مشکل نامرتبی دندان ها کم باشد، می توان از ارتودنسی نامرئی استفاده کرد. این نوع درمان هزینه ای حدود پنج تا هفت میلیون تومان بیشتر از درمان اورتودنسی ثابت دارد.

ارتودنسی متحرک

برای پیشگیری، مشکلات محدود و عمدتا در کودکان استفاده می شود. نتیجه موفقیت این درمان کاملا وابسته به همکاری کودک می باشد.

ارتودنسی فانکشنال

برای درمان مشکلات فک در کودکان (مثلا کوچک بودن فک بالا (شکل چپ) یا فک پایین (شکل راست)) انجام می شود. نتیجه این نوع درمان نیز کاملا وابسته به همکاری کودک می باشد و می تواند از مشکلات شدید آینده که نیاز به جراحی فک دارند جلوگیری کند.

چه سنی برای درمان ارتودنسی مناسب است؟

ارتودنسی ثابت با هدف مرتب کردن دندان ها در هر سنی از حدود 11 سالگی تا 90 سالگی (!) قابل انجام است. تنها محدودیت مرتب کردن دندان ها در بزرگسالان، سرعت کمتر حرکت دندان ها نسبت به کودکان می باشد.

برای مشکلات فکی ضروری است تا درمان در کودکی انجام شود و حل مشکلات فک در کودکان نسبت به مرتب کردن دندان ها اولویت بیشتری دارد. لذا حتی اگر مشکل هزینه دارید، تلاش کنید تا مشکلات فک را در کودکان خود درمان کنید تا نیاز به جراحی فک در آینده وجود نداشته باشد. مرتب کردن دندان ها بعدا نیز قابل انجام است. در صورت وجود مشکل فک در بزرگسالان، معمولا نیاز به جراحی فک به همراه ارتودنسی است.

در کودکان (7 تا 12 سالگی)، معمولا مشکلات فک، یا مشکلات مربوط فضا نگهدار یا درمان های ارتودنسی متحرک و درمان های پیشگیری به عنوان مرحله اول درمان انجام می شود.

ارتودنسی یا ونیر کامپوزیت و لامینت برای زیباتر کردن لبخند؟

از نظر علمی و عقلی، زمانی که دندان ها نامرتب هستند، بهترین راه مرتب کردن آن ها به روش های ارتودنسی است.

در دندانپزشکی، ونیر کامپوزیت یا لامینیت تنها برای دندان هایی که از نظر شکل و رنگ نامناسب باشند تجویز می شود. انجام ونیر کامپوزیت برای دندان های نامرتب بدون اینکه دندان ها توسط ارتودنسی مرتب شده باشند، منجر به تراش خوردن دندان ها و آسیب به لثه دندان ها می شود که عواقب آن بعد از 5 تا 10 سال نمایان می شود. البته گاهی بعد از درمان ارتودنسی ضروری است تا دندان هایی که سایز یا شکل کوچک دارند با کامپوزیت ترمیم شوند. در این موارد که تحت نظارت ارتودنتیست است، حداقل آسیب به دندان ها وارد می شود.

در قسمت بعدی به توضیحات مربوط به اقدامات درمانی حین اورتودنسی میپردازیم . برای خواندن مقاله اینجا کلیک کنید.